Cà – Món ăn bằng ba chén thuốc

Một quả cà bằng ba chén thuốc“. Người xưa thường ví cà như một món thuốc cực kỳ hữu hiệu giúp bạn chống lại những căn bệnh vặt của cơ thể. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết tác dụng thực sự của cà và loại cà nào mới là tốt cho sức khỏe nhất và loại cà nào sẽ gây hại cho sức khỏe. Hãy tham khảo bài viết dưới đây!

Các loại cà theo khoa học

  • Cà pháo còn gọi là Cà gai hoa trắng, tên khoa học là Solanum torum. Nó là cây nhỏ, lá sẻ thùy nông, có gai. Hoa màu trắng, quả màu trắng đổi màu vàng khi chín.
  • Cây Cà gai hoa tím có hình dáng tương tự nhưng hoa màu tím. Quả màu vàng đổi sang màu đỏ khi chín. Quả này không ăn. Đã có khá nhiều trường hợp ngộ độc do nhầm lẫn với loại trên.
  • Gọi là cây Cà xanh do quả màu xanh đen khi chín. Cây này còn có tên là Lu lu đực, Gia cầu hay Cà nút áo, tên khoa học là Solanum nigrum. Điều dễ nhận là cây có mùi hôi khó chịu. Cây này có độc.
  • Cà dại hoa vàng, tên khoa học là Argemone mexicana, họ Thuốc phiện. Do không thuộc họ Solanaceae nên hình dáng khác nhiều, quả thuôn dài có gai nhọn.
  • Cà gai leo còn gọi là Cà quánh, tên khoa học là Solanum procumbens. Nó là dây leo nên dễ nhận diện. không ăn.
  • Điều cần biết là không nhầm với cây Cà độc dược, tên khoa học là Datura metel. Cây này có độc tính cao. Hình dáng khác nhau nên dễ nhận biết.

Các loại cà trong dân gian

Văn học dân gian có nhiều câu đề cập đến quả cà nhưng không biết chính xác loại nào: cà chua, cà pháo, cà dái dê. Trong câu sau đây, muốn hiểu là cà nào cũng được:

Ớt trồng già, cà trồng non
Nắng nhiều mưa ít, thì con trồng màu
.

Cà muối dưa (muối chua ) phải là cà pháo:

Bồng em đi dạo vườn cà,
Cà non chấm mắm, cà già muỗi dưa
.

Có 2 loại cà thường ăn theo cách này là cà pháo và cà bát. Quả cà pháo hình cầu, nhỏ bằng nửa quả bóng bàn, màu trắng, khi chín đổi màu vàng (nhưng không vàng đỏ). Quả cà bát lớn hơn, hình cầu dẹp. Phân tích hóa học cho thấy cà không có tính bổ dưỡng; lượng sitosterol không đáng lưu tâm nhưng lại có solanin độc (Krishnamurti GV, 1949). Quả cà chưa chín có nhiều solanin hơn quả chín.

Cà sống

Quả cà cắt miếng ăn sống như rau, chấm mắm tôm hay mắm ruốc. Quả cà giòn tan, nhai sồn sột kèm với mắm mặn rất khoái khẩu nhưng hãy coi chừng, ăn nhiều có thể bị nhức mỏi do solanin độc. Trong Hải thượng Y tông tâm lĩnh có dặn rằng: không nên ăn nhiều cà sống. Đông y gọi quả cà là di tử hay giả tử; nó có tính hàn, hơi độc; ăn nhiều đau bụng và sinh cố tật; cho nên người xưa thật có lý khi nói rằng một quả cà, ba chén thuốc.

Cà sống là món ăn có hại

Cà sống là món ăn có hại

Cà pháo muối

Cà pháo muối là món ăn được ưa chuộng hơn món cà sống. Ngâm quả cà vào cại nước muối phải nén vỉ thật chặt, không để quả cà nổi lên, cho nên gọi là cà nén và có câu trẻ muối cà, già muối dưa. Cà muối sổi chỉ vài ngày là ăn được, ăn cà muối không bị nhức mỏi, có lẽ muối chua làm giảm độc tính. Khi quả cà đã đủ chua, muốn bảo quản lâu, người ta thay nước muối mới, cho thêm chút hàn the. Đôi khi thêm tỏi ớt. Cũng có thể ngâm cà này vào trong nước tương (tương Bắc) hay mắm nêm, tùy theo khẩu vị.

Cà pháo muối tốt cho sức khỏe hơn

Cà pháo muối tốt cho sức khỏe hơn

 

Cà pháo muối thường hiện diện trong mâm cơm gia đình nghèo và những chàng “ở rể”:

Công anh làm rể chương đài
Một mình ăn hết mười hai vại cà.

Thế nhưng rất nhiều người mê món cà pháo:

Anh đi anh nhớ quê nhà,
Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương
.

Các món ăn với cà

  • Nước rau muống luộc vắt chanh ăn với cà pháo muối là món ăn đơn giản được nhiều người ưa thích.
  • Canh cua rau đay ăn với cà pháo muối lại có khẩu vị đặc biệt. Giải phương như sau:

– Cua và cà pháo có tính hàn. Rau đay thanh nhiệt. Kết hợp này làm tăng khả năng giải nhiệt. Nhưng cà pháo muối đã giảm tính hàn.

Cũng tương tụ khi ăn canh mướp, rau mồng tơi với cà pháo muối. Cà pháo muối cũng ăn với bún riêu cua, bún xào măng, bún bung, canh chua:

Canh chua nấu với lá giang
Ớt cay, cà pháo còn màng nữa chi
.

Người ta còn ăn cháo trắng với cà pháo muối:

Người ta ăn cháo với cà
Cô em chỉ thích cháo gà cháo lươn
.

Ở những vùng thường xuyên bị bão lụt, người ta muối mặn cà bát để làm thực phẩm dự trữ. Cà muối này rất mặn, cần ngâm trong nước lâu để sả bớt vị mặn. Cà này mặn tới độ một miếng cà, ba chén cơm và:

Cà Nghệ An càng mặn càng ngon!

Thật lạ tai khi nghe câu ca dao sau đây:

Lá lốt mà nấu canh cà (cà muối)
Ăn vào thì mặn, nhả ra thì thèm
.

Lưu ý: Món cà bung không nên ăn nhiều.

Tóm lược:

  • Cần chọn đúng loại cà ăn được.

Cà không bổ dưỡng và không có tính trị liệu.

Cà – Món ăn bằng ba chén thuốc
Bình chọn bài viết
Loading...

Leave a Reply