Đậu xanh – Món ăn thanh nhiệt cơ thể, làm đẹp

Đậu xanh là một trong số những món ăn tốt nhất có tác dụng giúp cơ thể giải được những độc tố phát sinh từ nhiệt của cơ thể. Từ thời xa xưa, đậu xanh đã là món ăn thân thuộc với người dân miền quê trong những bữa cơm đạm bạc.

Mẫu truyện về món đậu xanh

Kỳ trại hè Vũng Tàu năm 1965, tôi được phân công nấu chè đậu để ăn vào cuối buổi lửa trại. Ngay từ trước giờ lủa trại, tôi đã nấu chè. Tôi đổ đậu, đường vào nồi nước rồi cho lên bếp. Vậy mà khi lửa trại chấm dứt, đậu vẫn chưa mềm, Tại sao vậy? Ấy là vì tôi thuộc loại chỉ biết ăn chứ không biết làm. Người xưa có câu: “Không biết dựa cột mà nghe”. Đã không biết nấu chè còn cãi bướng, rõ là:

Thầy bói cãi lại chủ nhà
Đàn ông cãi lại đàn bà nấu ăn.

Cách làm món đậu xanh

Trước hết cần loại bỏ đậu mọt bằng cách thả vào chậu nước. Hạt đậu mọt sẽ nổi lên mặt nước.

Vỏ hạt đậu khô cứng chậm thấm nước nên phải ngâm lâu trong nước. Ngâm đậu vào nước vôi loãng, canxi hydroxyd ăn mòn vỏ hạt. Xả nước cho hết mùi vôi nồng. Làm cách này chè còn nguyên hạt nhưng đậu vẫn nhừ.

Lúc đầu chỉ luộc đậu, nghĩa là nấu đậu với nước. Nước nóng làm mềm vỏ hạt. Nước ngấm vào trong hạt giúp cho phytin biến thành phytat Ca và phyta Mg; đồng thời các đại phân tử proto-pectin bị thủy phân và tăng thể tích. Mặt khác, nước bên ngoài nhược trương nên nước dễ ngấm vào trong và hạt dễ tăng thể tích. Do đó hạt đậu chóng mềm.

Đậu xanh là món ăn thanh nhiệt rất tốt

Đậu xanh là món ăn thanh nhiệt rất tốt

Khi nồi luộc đậu đang sồi già, đổ thêm một phần nước lạnh. Sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ giúp cho hạt đậu bung nhanh hơn.

Chỉ thêm đường khi hạt đậu đã mềm. Lúc đó chỉ đun nhỏ lửa đủ để tan đường mà không bị trào.

Nếu cho đường ngay từ đầu, môi trường bên ngoài ưu trương nên nước không thấm vào hạt đậu: đậu không nhừ.

Đậu xanh có tên khoa học là Phaseolus aureus, họ Đậu.

Khi cây đậu đã đủ mạnh, người ta ngắt đọt để cây có nhiều quả. Đọt cây này mát, nhuận tràng, thông tiểu và giải thử. Luộc hay nấu canh đêu ngon.

Thành phần khoa học trong món đậu xanh

Văn học dân gian có câu:

Tháng chạp là tiết trồng khoai
Tháng giêng trồng đậu, tháng hai trồng cà
Tháng ba thì đậu đã già
Ta đi ta hái về nhà phơi khô.

100g hạt đậu xanh sinh 113 calori, có 20g carbohydrat, 7g protein, 1g chất béo, không có cholesterol, 0.2mg pyridoxin (10% nhu cầu hằng ngày), 23mg vitamin C (38%), 0.3mg đồng, 34mcg folacin (17%), 3mg sắt (30%), 58mg magie (17%), 1,2mg mangan, 136mg photpho (17%), 467mg kali, 0.2mg thiamin (13%).

Y học cổ truyền gọi đậu xanh là Lục đậu. Nó có tính thanh nhiệt, giải thử, giải độc.

Thanh nhiệt, giải thử

Vào mùa đông nóng nực nên ăn cháo đậu xanh, rang bột đậu xanh rồi nấu nước uống. Giá đậu cũng có tính chất này. (Xem bài giá đậu, Q1)

Lục đậu ấm (Chứng trị chuẩn thằng) gồm: đậu xanh, bột sắn dây, Hoàng liên, Cam thảo.

Trị đau mắt đỏ, nhức đầu

Đông y quan niệm rằng nhức đầu và đau mắt đỏ do can hảo vượng. Đậu xanh thanh can nhiệt nên trị được hai bệnh này.

Đậu xanh được làm nhiều món ăn chữa bệnh

Đậu xanh được làm nhiều món ăn chữa bệnh

Thông tiểu nhẹ chủ yếu nhờ vỏ đậu

Từ đầu thế kỷ 19, các bác sĩ Ramin và Isenberg (Đức) đã khảo sát riêng biệt về tính thông tiểu của vỏ quả đậu và vỏ hạt đều có kết quả khả quan. Lấy vỏ quả tươi sắc thuốc uống. Tính chất này đã được nhiều thử nghiệm hiện đại công nhận làm thuốc và đã được tiêu chuẩn hóa (DAC 1986).

Trong khi người Âu dùng vỏ quả thì người Á châu dùng vỏ hạt (Khai báo bản thảo).

Điều này giải thích việc nấu chè cháo đậu xanh dùng cả hạt mà không dùng bột đậu xanh rang sẵn (bỏ vỏ).

Giải độc, trừ mụn độc

Khi trong người nóng nảy, mọc mụn, nên uống nước sắc đậu xanh. Khả năng giải độc phần nào do tính thông tiểu của vỏ hạt và những glucid có vòng lactone trong hạt (ví dụ glucuronolactone, glucuronid).

Nước đậu sống để giải độc Phụ tử, Bã đậu và cả thuốc trừ sâu rầy. Trung Y Triết giang 1965 hướng dẫn cách làm như sau: lấy 500g hạt đậu, 60g muối ăn giã ná, đổ vào 2 lít nước sôi, hăm cho tới khi nguội, uống liên tục. Khi đã đỡ, cho ăn thêm cháo đậu xanh. Cách này đã được thử nghiệm với trên 1000 ca.

Xem thêm những bài viết khác:

Khi bị bệnh giới leo (do virus), người bệnh rất đau. Hãy giã nát bột đậu xanh, thêm nước thành bột nhão rồi đắp lên vết thương, băng lại. Thay đậu 3-4 lần/ ngày.

Vì đậu xanh có tính giải độc nên không dùng cùng lúc với thuốc trị bệnh, dù là hóa dược hay dược liệu, cách quãng ít nhất 1 giờ.

Trị bệnh tiểu đường do “đường chậm” và crom (xem giải thích cặn kẽ trong sách Món ăn – Bài thuốc, Q6).

Đậu xanh được dùng nhiều trong công nghiệp thực phẩm do tính bổ dưỡng tỳ vị. Ngoài ra, nó còn được dùng làm một số món quà đặc sản như: bánh đậu Hải Dương, chè kho, nhân bánh… Nếu bạn có dịp ngang qua thị xã Hải Dương sẽ thấy một quãng đường dài với rất nhiều điểm bán bánh đậu Rồng vàng, mà quán nào cũng tự nhận chính gốc.

Chè kho là bột đậu xanh (bỏ vỏ), đồ chín rồi giã nhuyễn, thêm nước đường đặc và chút ít vừng rang. Cho lên chảo “xào” (cô đặc) rồi đổ ra khuôn. Khi nguội chè đặc lại. Đây là đặc sản của tỉnh hà Đông. Chè kho là tá dược cho vài thang thuốc (Xem bài Ích minh tử, Q4). Văn học dân gian có câu:

Xôi xéo, chè kho.
Xôi vò, chè đường.

Bốn món này đều làm bằng đậu xanh, ăn tưng cặp ngon hơn chỉ một món. Nhưng mà:

Vò thì vò đỗ (đậu), vỏ vừng
Như đây với đó xin đừng vò nhau.


Cảm ơn các bạn đã theo dõi website Ăn uống ẩm thực anuong24h.info. Mong rằng sẽ gặp lại các bạn trong các bài viết sau

 

Đậu xanh – Món ăn thanh nhiệt cơ thể, làm đẹp
4.5 (90%) 4 votes
Loading...

Leave a Reply