Hà Thủ Ô – Thuốc bổ của người Trung Quốc

Trong một vài bộ kiếm hiệp Trung Quốc, các cao thủ võ lâm đã liến tiếp sát hại nhau để giành miếng Hà thủ ô 2000 năm. Hà thủ ô có khả năng trị bệnh ra sao mà quý thế.


Có hai cây cùng tên Hà thủ ô với tính chất trị liệu gần giống nhau nhưng nguồn gốc thực vật rất khác biệt. Hà thủ ô đỏ, tên khoa học là Polygonum multiflorum, họ rau răm. Hà thủ ô trắng tên khoa học là Streptocaulon juventas, họ Thiên lý. Hà thủ ô mọc rất nhiều ở bãi hoang. Củ hà thủ ô ngoằn nghèo nên khó đào, mà các cụ lại không cho dùng dụng cụ kim loại nên phải dùng cọc tre già vót nhọn, chỉ có cách này mới đào được nguyên củ. Hà thủ ô gặp sát sẽ giảm hiệu lực, có lẽ hoạt chát tương kỵ với sắt. Củ hà thủ ô phải trên 5 năm tuổi mới dùng làm thuốc. Khi bẻ ngang củ, càng nhiều vòng thì củ càng già.

Nó có nhiều nhựa trắng nên không dùng củ tươi mà phải ngâm nước gạo vài ngày cho hết nhựa. Theo nguyên tắc Đông dược, Hà thủ ô chế đậu đen để hướng thuốc vào thận. Cũng theo nguyên tắc này thì Hà thủ ô đỏ đi vào phần huyết để bổ huyết. Hà thủ ô trắng đi vào phần khí để bổ khí, thực tế sử dụng không phân biệt.

Hà thủ ô có tính đắng, sáp. Theo “Bản thảo hội ngôn”: dùng sống tính hàn và có độc. Khi chế thì tính ôn không độc. Hà thủ ô có khoảng 1,1% hoạt chất bao gồm: chrysophenol, emotin, rhein; các glycosid: rhaphantin, polygonimitin B và polygonimitin C; Steroid saponosid (aglycone diosgenin), lecithin.

Những công dụng của Hà Thủ Ô

  1. Thuốc bổ. Từ thời xa xưa Hà thủ ô đã được coi như thuốc bổ can thận, bổ huyết ích tinh, mạnh gân cốt. Ngoài tính làm mạnh tình dục, còn chống đau lưng, suy nhược thần kinh và làm đen râu tóc (dùng dài hạn)…
  2. Địa hoàng – Hà thủ ô (Dược tửu nghiệm phương) kết hợp Hà thủ ô với Sinh địa

Bài này bổ thận, ích tinh, mát huyết, sinh tân. Trị âm hư, sinh nội nhiêt, can thận suy, tinh huyết hao tổn, tóc bạc, đau lưng mỏi gối.

ha-thu-o

Hà Thủ Ô

Hãy cho hai vị này vào các món ăn như gà tiềm thuốc bắc, chân giò nấu thuốc.

  1. Hà sâm ấm (Cảnh nhạc toàn thư) gồm: Hà thủ ô chế 20g, Đương quy 12g, Nhân sâm 8g, Trần bì 4g, Gừng 4g. Cả ba vị thuốc chính hiệp đồng bồi bổ khí huyết. Trần bì và gừng lý khi hòa trung.
  2. Thât báo mỹ nhiệm đơn (Thiệu ứng tiết) gồm: Hà thủ ô, Đương quy, Bạch linh, Ngưu tất, Câu kỷ tử, Thỏ ky tử (mỗi thứ 300g), Phá cố chỉ 160g. Bổ khí huyết, bổ thận tráng dương, ích tinh. Giải phương như sau:

Hà thủ ô: bổ ích tinh huyết. Đương quy: dưỡng huyết, hoạt huyết. Bạch linh: giao tâm thận, kiện tỳ. Ngưu tất: mạch gân cốt, hoạt huyết thông kinh. Câu kỷ tử: tư can thận, ích tinh huyết. Thố kỵ tử: trợ dương, ích tinh. Bổ cốt chi: bổ thận trắng dương.

  1. Rượu bố Hà thủ ô gồm: Hà thủ ô, Thiên niên kiện, Phòng kỷ, Huyết giác, Thổ phục linh, Hy thiêm, Ké đầu ngựa.
  2. Giảm tác hại của cholesterol bằng cách ngăn chặn hấp thụ cholesterol qua ruột. Lecithin của Hà thủ ô tham gia lecitin – cholesterol acyltransferaz quét sạch đọng ở thành mạch máu.
  3. Theo wang YZ (Acta Pharmacol Sin 1995), dịch chiết Hà thủ ô làm tăng hoạt tính của super oxyd dismutaz (SOD). Đây là một enzym quan trọng trong quá trình hóa giải “gốc tự do”. Nó còn ức chế sự hình thành thromboxan (TXA-2), ngăn chặn kết đọng tiểu cầu và co thắt cơ trơn.
  4. Làm chậm nhịp tim và tăng nhẹ tuần hoàn tim.

Hà thủ ô liệu tâm phương gồm: Nữ trinh tử, Hà thủ ô, Hoàng tinh, Quy bản, Xuyên sơn giáp, Kê huyết đằng, Đan sâm, Xích thược, Hồng hoa, Trầm hương. Trị can thận hư, tâm mạch trở trệ làm đau tim, tim đập nhanh, chóng mặt, ù tai….

  1. Năm 1994, Kato A và Miura T đã công bố khả năng trị bệnh tiểu đường của Hà thủ ô. Nhưng do tính nhuận trường mạnh không thuận lợi với bệnh này nên ít sử dụng.
  2. Gần đây các nhà y học Trung Quốc đã xác nhận khả năng làm đen râu tóc của Hà thủ ô, nhưng phải dùng lâu ngày mới có kết quả
  3. Trị táo bón: Chrysophenol và emodin gây co bóp ở đại tràng nên Hà thủ ô thuộc loại nhuận tràng kích thích. Dùng dài hạn có nguy cơ lơn thuốc, siêu âm có thể phát hiện những vết chrysophenol ở thành ruột. Nghỉ dùng trong một thời gian dài sẽ hết vết này.

Trong thời gian điều trị bệnh tim, không nên dùng Hà thủ ô để ngừa tim đập laojn nhịp. (Xem sách Kết hợp thuốc của DS. Bùi Kim Tùng)

Xem thêm:

Hà Thủ Ô – Thuốc bổ của người Trung Quốc
5 (100%) 1 vote
Loading...

Leave a Reply